Truy cập nội dung luôn

Trang phục dân tộc Dao – nét đẹp văn hóa cần lưu giữ

27-02-2019 16:27

     Định Hóa - mảnh đất đa sắc thái dân tộc, mỗi dân tộc nơi đây đều có bản sắc riêng, trong đó trang phục là đặc điểm đầu tiên để người ngoài có thể nhận diện hay phân biệt giữa dân tộc này với dân tộc kia. Không những thế, trang phục truyền thống còn ẩn chứa những nét văn hóa riêng biệt của mỗi dân tộc.
 
Ảnh: Bà Bàn Thị Hồng (Phải) trao đổi với phóng viên về kỹ thuật thêu của người dân tộc Dao
 
     Trang phục truyền thống của đồng bào Dao rất đa dạng gồm quần, áo, váy, yếm, khăn, mũ… với kiểu dáng, hoa văn, họa tiết cầu kỳ, tinh xảo, mang đậm hương sắc của thiên nhiên như hoa rừng, thế núi. Con gái người Dao ai cũng phải tự tay may cho mình bộ trang phục truyền thống thật đẹp, chính vì thế mà ngay từ khi lên 6, lên 7 bé gái dân tộc Dao đã được bố mẹ dạy thêu thùa, khâu vá. bà Bàn Thị Hồng - xóm Làng Gày, xã Phúc Chu chia sẻ: “Sáng sớm mùng 1 Tết mẹ đã bắt con gái ngồi thêu xong một họa tiết như con chim hay bông hoa xong sau đó mới được ăn cơm. Bởi theo quan niệm tập thêu lúc bụng còn đói sẽ nhớ lâu hơn và thêu đẹp hơn”.
     Phụ nữ Dao mặc rất đa dạng, thường mặc áo dài, yếm, váy hoặc quần, mang hoa văn, họa tiết được thêu rất sặc sỡ. Bộ y phục của người phụ nữ Dao là chiếc áo được thiết kế dài đến gần đầu gối. Cổ áo được thiết kế theo hình chữ V có thêu hoa văn, lưng áo cũng được thêu họa tiết như phần gấu áo; Chiếc yếm hình tam giác có 2 đuôi dài kéo ra phía sau lưng, mỗi phần đuôi được đính 2 đồng tiền xu ở phía trong, vừa là để yếm được phẳng, vừa là để khi mặc sẽ phát ra âm thanh vui tai đặc trưng của người Dao. Theo quan niệm của đồng bào Dao, nhìn vào cách thêu hoa văn ở áo của người phụ nữ sẽ biết được người phụ nữ khéo hay không, có đảm đang hay không. Cách thêu cũng đặc biệt tỉ mỉ, thêu ở mặt trái vải nhưng hoa văn lại hiện lên mặt phải đều tăm tắp và rất tinh tế. Người phụ nữ Dao chỉ dựa vào bàn tay khéo léo của mình tạo những đường kim mũi chỉ mà không cần sử dụng bất kỳ loại phấn hay dụng cụ nào hỗ trợ để đánh dấu. Nói về ý nghĩa của các hoa văn thêu trên trang phục của dân tộc mình, bà Bàn Thị Hồng - xóm Làng Gày, xã Phúc Chu nói “Các hoa văn được thêu một mẫu duy nhất ở tất cả các bộ trang phục, chủ yếu là hình cỏ cây hoa lá, chim muông thể hiện phong tục người Dao xưa thường sống trên núi và ở gần với thiên nhiên. Hoa văn được thêu cả ở lưng với ý nghĩa khi cúi xuống làm nương, làm rẫy thì ông trời sẽ nhìn thấy và nhận ra đó là người Dao
     Người Dao chỉ thêu một kiểu hoa văn duy nhất, ở gấu áo, gấu quần, lưng áo, cổ áo của người phụ nữ và túi áo của người đàn ông - Những chú chim hạc đậu trên những cành cây hay những nhánh hoa rừng bởi đó là hình ảnh rất gần gũi trong đời sống hàng ngày của người Dao. Bên cạnh đó, trang phục của người Dao cũng mang ý nghĩa tâm linh, lý giải vì sao mà người Dao phải sắm sửa cho mình ít nhất một bộ trang phục truyền thống. 
     Là một người phụ nữ dân tộc Dao, gắn bó sâu đậm với văn hóa dân tộc mình, bà Bàn Thị Hồng vẫn đang trăn trở làm thế nào lưu giữ được một phần rất quan trọng của văn hóa dân tộc Dao. Hiện nay, việc thêu thùa ít được phụ nữ Dao yêu thích và thực hành thường xuyên, và thế hệ trẻ không biết thêu, không hiểu ý nghĩa của các hoa văn thì nguy cơ mai một giá trị của bộ trang phục truyền thống là không tránh khỏi. Bà Hồng chia sẻ về nguyện vọng của mình: “Tôi đã cao tuổi rồi cho nên tôi muốn truyền dạy cho thế hệ trẻ, tôi đang lên kế hoạch để trực tiếp truyền dạy cho các cháu kỹ thuật thêu trang phục  của dân tộc Dao
     Ngày nay, chúng ta chỉ bắt gặp trang phục truyền thống của người Dao trong mỗi dịp lễ tết lớn của đất nước, của địa phương hay của Dân tộc Dao, tuy nhiên những người diện những bộ trang phục ấy toàn là những người đã cao tuổi, một phần vì trang phục này còn lại rất ít, phần khác do điều kiện xã hội không phù hợp và lớp trẻ không biết đến nét văn hóa này của dân tộc mình. Chính vì vậy, rất cần những người có tâm như bà Bàn Thị Hồng để truyền dạy cho thế hệ trẻ và góp phần lưu truyền một phần quan trọng trong văn hóa người Dao - Đó chính là trang phục truyền thống.
 
 Thực hiện: Quế Chi, Trịnh Sơn (Đài TT-TH)