Ngày 23/4/2026, Quốc hội khóa XVI đã thông qua Luật Tiếp cận thông tin số 01/2026/QH16. Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/9/2026, thay thế Luật Tiếp cận thông tin năm 2016. Luật Tiếp cận thông tin năm 2026 là một trong những văn bản pháp luật quan trọng nhằm cụ thể hóa quyền tiếp cận thông tin của công dân, góp phần tăng cường tính công khai, minh bạch trong hoạt động của cơ quan nhà nước, tạo điều kiện để Nhân dân tham gia quản lý nhà nước và xã hội.

    Công dân có quyền tiếp cận thông tin

    Theo Luật Tiếp cận thông tin, công dân có quyền được tiếp cận thông tin của cơ quan nhà nước, trừ những thông tin không được tiếp cận hoặc được tiếp cận có điều kiện theo quy định của pháp luật.

Quyền tiếp cận thông tin giúp người dân có điều kiện tìm hiểu các chủ trương, chính sách, quy định pháp luật và những vấn đề liên quan trực tiếp đến quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

Việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin cũng góp phần nâng cao sự tham gia của người dân vào đời sống xã hội, tăng cường sự đồng thuận giữa chính quyền và Nhân dân.

    Cơ quan nhà nước có trách nhiệm cung cấp thông tin

Cơ quan nhà nước có trách nhiệm công khai, cung cấp thông tin theo quy định của pháp luật; bảo đảm việc tiếp cận thông tin của công dân được thực hiện thuận lợi, kịp thời và đúng quy định.

Đối với UBND xã, việc công khai thông tin cần gắn với yêu cầu cải cách hành chính, chuyển đổi số, thực hiện dân chủ ở cơ sở và phục vụ người dân ngày càng tốt hơn.

    Những thông tin người dân có thể tiếp cận

Tùy theo quy định của pháp luật, người dân có thể tiếp cận các thông tin thuộc phạm vi phải công khai hoặc được cung cấp theo yêu cầu, trong đó có thể bao gồm:

Thông tin về tổ chức, hoạt động của cơ quan nhà nước;

Văn bản quy phạm pháp luật và các văn bản có liên quan;

Thông tin về thủ tục hành chính;

Thông tin về quy hoạch, kế hoạch, chính sách, chương trình, dự án theo quy định;

Thông tin về ngân sách nhà nước và các nội dung tài chính công thuộc diện phải công khai;

Các thông tin khác mà pháp luật quy định công dân được tiếp cận.

    Công dân yêu cầu cung cấp thông tin như thế nào?

Khi có nhu cầu tiếp cận thông tin, công dân thực hiện yêu cầu cung cấp thông tin theo trình tự, thủ tục và hình thức do pháp luật quy định.

Tùy từng trường hợp, việc yêu cầu có thể được thực hiện bằng hình thức trực tiếp hoặc thông qua phương thức phù hợp khác theo quy định.

Khi yêu cầu cung cấp thông tin, công dân cần nêu rõ thông tin mình cần tiếp cận để cơ quan có thẩm quyền có cơ sở xem xét, cung cấp.

    Thời hạn cung cấp thông tin

Cơ quan có trách nhiệm cung cấp thông tin phải giải quyết yêu cầu của công dân trong thời hạn luật định.

Đối với những thông tin đơn giản, có sẵn, việc cung cấp được thực hiện theo thời hạn quy định; đối với thông tin phức tạp, cần thêm thời gian để xử lý, việc gia hạn phải được thực hiện theo đúng quy định của Luật.

Vì vậy, công dân cần thực hiện yêu cầu đúng nội dung, đúng hình thức để việc giải quyết được nhanh chóng, thuận lợi.

    Không phải mọi thông tin đều được cung cấp

Quyền tiếp cận thông tin là quyền quan trọng của công dân nhưng không phải là quyền tiếp cận không giới hạn.

Pháp luật quy định những loại thông tin không được tiếp cận hoặc chỉ được tiếp cận có điều kiện nhằm bảo vệ lợi ích quốc gia, quốc phòng, an ninh, trật tự, an toàn xã hội, bí mật nhà nước, đời sống riêng tư, bí mật cá nhân và những lợi ích hợp pháp khác.

Do đó, cơ quan nhà nước khi cung cấp thông tin phải đồng thời bảo đảm yêu cầu công khai, minh bạch và bảo vệ các thông tin thuộc diện pháp luật hạn chế hoặc không cho phép tiếp cận.

    Quyền tiếp cận thông tin gắn với trách nhiệm của công dân

Công dân khi thực hiện quyền tiếp cận thông tin cần sử dụng thông tin đúng mục đích, tuân thủ quy định của pháp luật và không được lợi dụng quyền tiếp cận thông tin để xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân khác.

Mỗi người dân chủ động tìm hiểu pháp luật, tiếp cận thông tin chính thống sẽ góp phần hạn chế thông tin sai lệch, tăng cường sự hiểu biết và đồng thuận trong cộng đồng.

    Vai trò của công khai, minh bạch trong hoạt động của chính quyền

Công khai, minh bạch thông tin là một trong những yếu tố quan trọng để xây dựng nền hành chính phục vụ Nhân dân.

Việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin giúp người dân biết được chính sách, quy định và hoạt động của cơ quan nhà nước; đồng thời tạo điều kiện để Nhân dân tham gia, phản ánh, giám sát và đóng góp ý kiến.

Đối với chính quyền cấp xã, thực hiện tốt Luật Tiếp cận thông tin góp phần xây dựng chính quyền gần dân, sát dân, phục vụ Nhân dân, nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước và củng cố niềm tin của Nhân dân.

    Cán bộ, công chức cần thực hiện đúng trách nhiệm

Cán bộ, công chức trong quá trình thực thi công vụ cần nắm vững quy định về quyền tiếp cận thông tin; chủ động công khai những thông tin thuộc diện phải công khai; hướng dẫn người dân thực hiện quyền yêu cầu cung cấp thông tin đúng quy định.

Đồng thời, cần chú trọng bảo vệ bí mật nhà nước, thông tin cá nhân và các thông tin thuộc diện không được cung cấp hoặc cung cấp có điều kiện.

    Chung tay xây dựng chính quyền công khai, minh bạch

Thực hiện tốt Luật Tiếp cận thông tin không chỉ là trách nhiệm của cơ quan nhà nước mà còn cần sự tham gia tích cực của mỗi người dân.

Mỗi người dân chủ động tìm hiểu pháp luật – tiếp cận thông tin chính thống – thực hiện đúng quyền và nghĩa vụ của mình.

Mỗi cán bộ, công chức thực hiện công khai, minh bạch – hướng dẫn tận tình – giải quyết đúng quy định.

Qua đó góp phần xây dựng xã Định Hóa ngày càng dân chủ, công khai, minh bạch, kỷ cương và phục vụ Nhân dân.